Zmysły – jak postrzegamy świat
Zmysły to bardzo ciekawe zjawisko. Dzięki nim żyjemy i doświadczamy życia w tym świecie. To właśnie zmysły pozwalają nam widzieć, słyszeć, czuć zapachy, smakować i odbierać dotyk. Czy jednak pokazują nam rzeczywistość? Jak działają zmysły? Jednak gdy orientujemy się, że ktoś widzi ten sam świat inaczej niż my, zaczynamy się zastanawiać: czy to kwestia zmysłów, czy czegoś jeszcze? A może żyjemy w równoległych światach, które tylko częściowo się pokrywają? Czy dla każdego dany kolor wygląda tak samo?
A może mamy różne zmysły?
Czy inaczej przetwarzamy informacje i interpretujemy to, co zmysły nam dostarczają? Nie mam tu odpowiedzi, zwłaszcza naukowej. Dzielę się raczej własnymi przemyśleniami o zmysłach i percepcji świata – dla refleksji, dla wzbudzenia wątpliwości i do dyskusji o życiu i rzeczywistości.
Zmysły zbierają informacje o świecie
Zmysły służą do tego, aby zbierać informacje o otaczającym nas świecie. Każda informacja dociera do naszych zakończeń nerwowych. Niezależnie od tego, czy jest to bodziec słuchowy, wzrokowy czy węchowy, zawsze jest to pewien bodziec fizyczny lub chemiczny, który następnie jest przetwarzany przez nasz mózg.
To właśnie mózg interpretuje te sygnały. Oznacza to, że żyjemy nie tyle w samej rzeczywistości, ile raczej w interpretacji bodźców, które docierają do naszego układu nerwowego.
Filtry percepcji – jak interpretujemy rzeczywistość
Informacja, która do nas dociera, nie jest tylko przetworzona fizycznie lub chemicznie. Przechodzi również przez wiele filtrów. Najważniejsze z nich to nasz system wartości, nasza historia i doświadczenia oraz zapamiętane opinie innych ludzi. Nie odbieramy więc czystego sygnału z otoczenia. Odbieramy raczej interpretację przetworzoną przez mózg, do której dołączona jest sugestia, jak tę informację rozumieć i jaki mieć do niej stosunek.
Czy naprawdę widzimy to, co widzimy?
W praktyce wygląda to tak, że wydaje nam się, że widzimy czarnego kota, który przebiega nam drogę. Wtedy zatrzymujemy się i robimy trzy kroki do tyłu, albo zawracamy, żeby uniknąć pecha. Tymczasem rzeczywistość może wyglądać zupełnie inaczej. Kot nie był czarny, tylko brązowy w białe plamy. Nie przebiegł drogi nam, tylko wracał do swojego rewiru i nawet nas nie zauważył. Poza tym historia o pechu to jedynie zabobon. Co więc naprawdę wiemy o tym zdarzeniu? Nie możemy być nawet pewni, że tam rzeczywiście był kot. Samo stwierdzenie „kot” jest już interpretacją, do której przyklejona jest cała nasza wiedza o kotach. Jedyne, czego możemy być naprawdę pewni, to naszego odczucia lęku i gonitwy myśli, która pojawiła się zaraz potem.
Czy nasze zmysły mogą nas oszukać?
Nasze zmysły stosunkowo łatwo jest oszukać. Znamy przecież omamy słuchowe czy złudzenia optyczne. Czasami wydaje nam się, że coś widzimy lub słyszymy, choć w rzeczywistości tego nie ma. Innym razem interpretujemy zjawiska jako coś zupełnie innego, niż są w rzeczywistości. Czy jest więc coś prawdziwego w naszym przeżywaniu świata? Najbliżej rzeczywistości zdają się być nasze uczucia i emocje. Jednak nawet one podlegają naszej ocenie i wartościowaniu – jako dobre lub złe.
Czy dotyk daje kontakt z rzeczywistością?
Co ciekawe, nawet zmysł dotyku nie zawsze kontaktuje nas z rzeczywistością. Pamiętam sytuację, gdy leżałem w łóżku i już prawie zasypiałem. Nagle poczułem, jakby obok mnie ktoś usiadł. Moje zmysły dostarczyły mi bardzo wyraźnego wrażenia, że materac ugiął się pod czyimś ciężarem. Odwróciłem się, ale nikogo tam nie było. Z pewnością coś poczułem i zinterpretowałem to w określony sposób. Jednak odczucia nie zawsze są tym samym co rzeczywistość. To dodatkowa kwestia o tym jak działają zmysły. Nie tylko opowiadają nam świat, one czasem opisują nam świat, którego nie ma.
Zmysły, percepcja i nasze ego
Każda informacja pochodząca z naszych zmysłów przechodzi przez nasz system przekonań i wartości. W naszym umyśle toczy się interpretacja informacji, która nie jest bezpośrednim przekazem ze świata zewnętrznego. Zmysły są niezwykle ważne – dzięki nim żyjemy i doświadczamy świata. Bez nich życie nie miałoby sensu. Warto jednak pamiętać, że pomiędzy światem a naszą percepcją stoi jeszcze coś bardzo istotnego: nasze ego. To ono podpowiada nam, jak mamy się czuć i co robić w związku z tym, co odebraliśmy naszymi zmysłami.
